Kırgızistan’ın bir dağ köyünde geçen Gökyüzünün Altında, kardeşlik, sorumluluk ve kıskançlık üzerinden ilerleyen güçlü bir aile dramı. Film 6 Kasım Cuma saat 21.30’da TRT 2 ekranında.
Dağ köyünde iki farklı kardeş
Dalmira Tilepbergen’in yazıp yönettiği 2015 yapımı Gökyüzünün Altında (Under Heaven / Asman aldynda), anlatısını Kırgızistan’daki uzak bir dağ köyüne yerleştiriyor. Aynı ailede büyüyen Aman ile Kerim birbirinden çok farklı karakterler. Aman çalışkan, sorumluluk sahibi ve ailesine bağlı; Kerim ise isyankâr tavırları ve sorunlu seçimleriyle hayatın başka bir tarafında duruyor. Bu karşıtlık, sıradan bir kardeş rekabetinden çok daha büyük sonuçlar doğuruyor.
Filmde aile geçimini taş işçiliğiyle sağlıyor. Babalarının Kerim’in borçları nedeniyle Rusya’da çalışmak zorunda kalması, evin içindeki dengeleri de değiştiriyor. Birinin hatasının bütün aileye nasıl yayıldığı sorusu daha ilk aşamada hissediliyor. Dağların sakin manzarasıyla ev içindeki gerilim yan yana geldiğinde hikâye daha da çarpıcı bir hâl alıyor.
Aşk, sadakat ve aile sorumluluğu
İki kardeşin aynı genç kadına, Saltanat’a ilgi duyması, zaten kırılgan olan ilişkiyi sert bir sınava dönüştürüyor. Hikâye bu noktada yalnızca romantik bir rekabet anlatmıyor; sadakat, öfke, kıskançlık ve aileye duyulan borç gibi duyguları da karşı karşıya getiriyor. Yönetmen, karakterleri tek bir davranışla iyi veya kötü diye tanımlamak yerine seçimlerin ağır sonuçlarına odaklanıyor. Filmin ilk kez 2015 yılında seyirciyle buluşmuş olması, bugünkü gösterimi daha ilginç kılıyor. On yılın ardından izlenen bir aile hikâyesinde değişmeyen duygularla değişen toplumsal beklentileri yan yana düşünmek mümkün; film bu karşılaştırmaya açık bir anlatı sunuyor.
Anlatının eski bir kardeşlik çatışmasını çağrıştıran yapısı, onu yalnızca belirli bir coğrafyanın hikâyesi olmaktan çıkarıyor. Aile içindeki rol dağılımını, kimin hangi yükü taşıdığını ve sevginin hangi noktada sahiplenme arzusuna dönüştüğünü düşünmeye davet ediyor. Film bütün bu soruları küçük bir köyün gündelik hayatı içinde kuruyor.
Coğrafya, hikâyenin sessiz karakteri
Kırgızistan’ın dağlık doğası filmde yalnızca güzel bir fon olarak düşünülmemeli. Uzaklık hissi, aile üyelerinin birbirlerinden kolayca kaçamayışını ve kendi dünyaları içinde sıkışmalarını da güçlendiriyor. Köyün çalışma düzeni, evlerin yakınlığı ve herkesin birbirinin hayatından haberdar olduğu ortam, kardeşler arasındaki gerilimi görünür kılıyor.
Taşlarla kurulan gündelik emek ilişkisi de hikâyeye ayrı bir anlam katıyor. Karakterlerin fiziksel olarak ağır bir işle uğraşırken duygusal yüklerini de taşımaları, filmin sade ama etkili karşıtlıklarından biri. Bu nedenle izlerken yalnızca ne söylendiğine değil, mekânların ve sessizliğin kurduğu duyguya da dikkat etmek isteyebilirsiniz.
Kasımın sinema seçkisinde özel bir durak
TRT 2, kasım ayı film kuşağını “Zamanın Kabuk Değiştirdiği Anlar” temasıyla hazırladı. Gökyüzünün Altında da bu program kapsamında 6 Kasım Cuma günü saat 21.30’da yayımlanacak yapımlardan biri. Filmin televizyon gösterimi, Orta Asya sinemasından bir örneği evde keşfetmek için güzel bir fırsat yaratıyor.
Yönetmenin bir aile hikâyesinden çıkardığı daha geniş sorular, jenerik aktıktan sonra da akılda kalabiliyor: Bir insan geçmişinin yükünü ne kadar taşımalı; bir ailede yapılan hatanın bedelini kim öder? Filmin asıl gücü, bu soruları gösterişli cümlelerle değil karakterlerin birbirine karşı duruşuyla sordurması.
