13 Kasım’da İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası, Atatürk’ün sevdiği eserlerden oluşan özel bir programla Türk Telekom Opera Salonu’nda. Bu akşamın asıl cazibesi yalnızca repertuvar değil; farklı ses dünyalarının yan yana gelişi.
Cuma akşamını takvimde sıradan bir konser başlığıyla işaretlemek kolay. Fakat İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası’nın 13 Kasım için hazırladığı program başka bir merak uyandırıyor: Atatürk’ün sevdiği aryalar ve türküler, şehrin büyük opera salonlarından birinde aynı akşam buluşacak. Tek bir müzik türünün içine sığmayan bu seçki, bir dönemin dinleme zevkini bugünün sahnesinde yeniden düşünmek için güzel bir fırsat.
Bir salonun kurduğu ilk etki
AKM’nin Türk Telekom Opera Salonu’nda sahne daha ilk nota duyulmadan başlıyor. Kavisli ahşap yüzeyler, katman katman yükselen balkonlar ve kırmızı koltuklar, dinleyiciyi gündelik hayatın akışından farklı bir atmosfere taşıyor. Böylesi bir mekâna birkaç dakika erken girmek, yalnızca yerini bulmak için değil, salona alışmak için de hoş bir alışkanlık.
Konserin resmî programında başlangıç saati 20.00 olarak belirtiliyor. Söz konusu akşamın heyecanı sahnede kimin hangi parçayı söyleyeceğiyle sınırlı değil. Salonun akustiği, orkestranın yerleşimi ve dinleyicilerin aynı ana odaklanması da deneyimin ayrılmaz bir parçası. Konser mekânını yalnızca arka plan saymadığınızda müziğin nasıl algılandığı da değişiyor.
Üç farklı ses, ortak bir hikâye
Şef Hasan Niyazi Tura yönetimindeki orkestraya soprano Zarina Altynbayeva, sanatçı Dilek Türkan ve konuk tenor Efe Kışlalı eşlik edecek. Bu isimleri aynı programda görmek, opera geleneği ile Türk müziğinin birbirinden uzak kabul edilen duygusal alanlarına kulak vermek demek. Her birinin ses rengi ve yorum biçimi, aynı akşamın içinde başka bir kapı aralıyor.
Bir aryada dramatik anlatım öne çıkarken bir türküde tanıdık bir melodinin kişisel hafızayı harekete geçirmesi mümkün. İki biçimi birbirine benzetmeye çalışmak yerine aralarındaki farklılığı duymak, konseri daha ilginç kılıyor. Dinleyici kimi zaman bildiği bir ezgiyi yeni bir tonda, kimi zaman ilk kez duyduğu bir parçayı beklenmedik bir yakınlıkla karşılıyor.
Görsel 2 — seçildi ve başlıkla birebir eşleşme kontrolü yapıldı Programın solistlerinden Zarina Altynbayeva’nın bir başka konserden gerçek sahne fotoğrafı; 13 Kasım performansına ait değildir. Görseli aç
Atatürk’ün zevkini bir listeye indirmemek
Konserin anma niteliği kuşkusuz önemli; ancak programı yalnızca geçmişten sevilen eserler listesi olarak okumak yetersiz. Bir liderin sanata duyduğu ilgiyi anlamak, o müziğin kendi döneminde kurduğu kültürel çevreyi de hatırlatıyor. Opera ile türkünün aynı salonda duyulması, Türkiye’nin modernleşme hikâyesindeki çok sesli kültür fikrine dokunuyor.
Bu bağ özellikle İstanbul’da anlamlı. Şehir, geleneksel icra biçimleriyle batı müziğinin yüzyıllardır karşılaşıp birbirinden etkilendiği bir yer. Bugün bir orkestranın sahnesinden iki farklı repertuvarın duyulması, tarihin ders gibi anlatıldığı bir an değil; canlı biçimde tecrübe edildiği bir karşılaşma olabilir.
Konserden sonra da süren akşam
İyi bir konserin ardından en keyifli şeylerden biri hemen başka bir programa yetişmemek. Binadan çıkarken akılda kalan melodiyi konuşmak, bir sesin beklenmedik tınısını hatırlamak ya da yalnızca AKM’nin önünde birkaç dakika durmak, dinlediğiniz şeyin zihinde biraz daha yer etmesini sağlıyor.
Böyle akşamlar, şehir hayatının yalnızca gidilecek mekânlar ve yapılacaklar listelerinden oluşmadığını hatırlatıyor. Bazen tek bir program, bir hafta sonuna yetecek kadar çok iz bırakıyor. 13 Kasım’ın özel yanı da tam burada: Tanıdık melodileri başka bir dikkatle yeniden dinlemek.
Bu akşam orkestra başladığında programın en güzel sürprizi belki de ezbere bildiğimizi sandığımız bir melodiyi ilk kez duyuyormuş gibi hissetmek olacak.
