Plastik şişeyi mavi kutuya attık. Vicdan rahat.
Keşke geri dönüşüm sistemi gerçekten bu kadar kolay olsaydı.
Sıfır Atık Vakfı, 17 Ağustos’ta Türkiye’nin plastik üretiminden tüketimine ve geri dönüşümüne kadar bütün yaşam döngüsünü ele alacak Türkiye Plastik Atık Çalıştayı için hazırlık yapıldığını duyurdu. Ama plastik meselesinin büyük kısmı fabrikaya ulaşmadan çok önce, bizim mutfağımızdaki çöp kutusunda başlıyor.
Çünkü bütün plastikler aynı değil ve hepsi aynı sistem içerisinde aynı kolaylıkla geri dönüştürülemiyor. Türkiye’nin resmi Sıfır Atık platformu da plastik türleri arasında ciddi geri dönüşüm farkları bulunduğunu açıkça belirtiyor.
Peki evde neyi yanlış yapıyoruz?
1. Plastik ile normal çöpü aynı torbaya atıyoruz
En temel mesele bu.
Plastik atığın kaynağında ayrı biriktirilmesi gerekiyor. Plastik şişe, deterjan ambalajı veya yoğurt kabını yemek artıklarıyla aynı torbaya atıp daha sonra “nasıl olsa tesiste ayırırlar” diye düşünmek sistemin işini zorlaştırıyor.
2. Ambalajı içinde yemekle birlikte geri dönüşüme gönderiyoruz
Yoğurt kabının laboratuvar sterilitesinde olması gerekmiyor.
Ama içinde yarım porsiyon yoğurt da bırakmamak lazım.
Sıfır Atık’ın atık ayırma rehberinde ambalajların ayrıştırmayı kolaylaştıracak şekilde boşaltılmış veya sıyrılmış halde verilmesi öneriliyor.
3. Üzerinde geri dönüşüm sembolü olan her plastiğin aynı olduğunu sanıyoruz
PET içecek şişeleri ile deterjan şişeleri, yoğurt kapları ve strafor benzeri ürünler aynı plastik değil.
Bazı plastik türleri yaygın biçimde geri kazanılırken bazıları için toplama ve geri dönüşüm olanakları çok daha sınırlı olabiliyor. Bu yüzden ambalaj üzerindeki plastik koduna bakmak faydalı; fakat sembol görmek tek başına ürünün bulunduğunuz ilçede kesin geri dönüştürüleceği anlamına gelmiyor.
4. Belediyenin sistemini hiç kontrol etmiyoruz
Atık toplama sistemi ilçeden ilçeye değişebiliyor.
Bazı noktalarda plastik ve metal birlikte toplanırken bazı bölgelerde farklı kutular veya atık getirme merkezleri bulunuyor. Dolayısıyla internette genel bir rehber okumak yerine yaşadığınız belediyenin güncel uygulamasına bakmak daha doğru.
5. Geri dönüşümü tüketmeye devam etme izni sanıyoruz
Belki en büyük hata bu.
Geri dönüşüm gerekli ama sıfır atık yaklaşımının ilk adımı yalnızca daha iyi çöp atmak değil; mümkün olduğunda atığın hiç oluşmamasını sağlamak.
Tek kullanımlık şişe yerine yeniden doldurulabilir bir şişe kullanmak, sürekli poşet almak yerine aynı çantayı taşımak ya da gereksiz ambalajı azaltmak geri dönüşüm kutusuna hiç ihtiyaç yaratmayan çözümler.
Kısacası iyi haber şu:
Dünyayı kurtarmak için evde küçük bir geri dönüşüm tesisi kurmanız gerekmiyor.
Ama plastik şişeyi çöpün içinden çıkarıp doğru yere göndermek gerçekten iyi bir başlangıç.
