Çağdaş Sanatta Koku Mimarisi (Olfactory Art)
Modern şehir hayatı bizi o kadar yoğun bir görsel bombardımanına tuttu ki; artık gördüğümüz her şey, bir ekranın parlaklığına ya da bir mağaza vitrininin “beğenilmek” için tasarlanmış sığlığına hapsolmuş durumda. Bir sanat galerisine girdiğimizde bile gözlerimiz, onu hemen fotoğraflayıp Instagram’a yükleyecek bir “estetik obje” arıyor; rasyonel zihnimiz her şeyi bir filtreden geçirip kategorize ediyor. Oysa bizi biz yapan, en derin anılarımızı, en ilkel korkularımızı ve en saf çocukluk huzurumuzu içinde barındıran asıl hafıza merkezimiz, gözlerimizde değil; burnumuzun ucunda saklı. Koku Sanatı (Olfactory Art), görsel dünyamızın o mantıksal savunma duvarlarını bir saniyede yıkarak, rasyonel filtrelere uğramadan doğrudan limbik sistemimize, yani ruhumuzun en çıplak noktasına saldıran fütüristik bir sanat formu. Artık sanatı izlemek için gözlerinizi açmanıza gerek yok; çünkü gerçek sanat artık bir tablo değil, mekanın havasına işlenmiş görünmez bir atmosfer, soluduğumuz o kadim hafıza.
- Görsel Doygunluğa Karşı Koku Sanatı ve Limbik Rezonans
Modern şehir insanı tam anlamıyla bir görsel bombardıman ve ekran kirliliği altında yaşıyor. Bu durum küresel çağdaş sanat dünyasında ciddi bir “göz yorgunluğu” ve estetik duyarsızlaşma yarattı. Berlin, Paris ve New York’teki öncü galeriler, rasyonel filtrelere ve entelektüel önyargılara uğramadan doğrudan hafıza, içgüdü ve duygu merkezimize (limbik sistem) hitap eden en güçlü, en ilkel duyumuza yöneldi: Koklama. Olfactory Art (Koku Sanatı), ziyaretçilere bakacakları, fotoğraflayıp Instagram’a atacakları bir nesne sunmuyor; onları endüstriyel atık esanslarından, bin yıllık antik kütüphane kokularına kadar uzanan görünmez mimari alanların içine sokarak duyusal hipnoz yaratıyor.
- Mısır Çarşısı’ndan Kolonya Ritüeline Yerel Koku Hafızası
Koku sanatı, batı dünyasında yeni ve avangart bir trend olabilir; ancak Türk toplumu için koku, zaten hayatın, sosyal ilişkilerin, inancın ve kamusal alanın en köklü kurucu ögelerinden biridir. Bizler, kapıdan giren misafire ritüelistik olarak kolonya ikram eden, her sokağı ıhlamur, yasemin veya deniz kokusuyla kodlanmış, çocukluğu Mısır Çarşısı’nın şifalı ot, baharat ve taze çekilmiş kahve kokularıyla şekillenmiş, kokuyu bir hafıza çipi gibi taşıyan bir kültürüz. Bugün yerel niş parfüm evleri ve çağdaş yerli sanatçılar, Ege’nin incir yapraklarını, Anadolu’nun safranını, öd ağacını, isli tütsülerini ve mür reçinelerini galerilerde birer mekansal manipülasyon aracı olarak kullanıyor.
- Görünmez Mimari ve Mekansal Manüplasyon
Koku, insan beyninde rasyonel filtrelere uğramadan doğrudan duygu ve hafıza merkezine ulaşan tek duyudur. Sanatçılar, sergi salonlarında hiçbir nesne kullanmadan sadece koku molekülleriyle görünmez duvarlar inşa ediyor. Bir odaya girdiğinizde hiçbir şey görmüyor ama kokunun yarattığı klostrofobi ya da sonsuzluk hissiyle sanatı en derininizde yaşıyorsunuz. Görsel algının yarattığı mantıksal savunma duvarları yıkılıyor, yerini tamamen içgüdüsel ve duyusal bir teslimiyete bırakıyor.
- Olfaktif Arşivcilik ve Yok Olan Şehir Kokuları
Bu akımın son evresi ise nesli tükenen coğrafi kokuların laboratuvar ortamında sentetik moleküllerle tescillenip arşivlenmesidir. İstanbul’un o eski ahşap konaklarının nemli dokusu, eski boğaz hatlarının iyot yoğunluğu ve sokak aralarındaki kadim ıhlamur kokuları kapsülleniyor. Koleksiyonerler artık görünmez bir hava molekülü satın alarak evlerinde geçmiş bir yüzyılın kokusal heykelini sergiliyor. Görünmezlik, çağdaş sanatın en pahalı disiplinine dönüşüyor.
Vibeclub Editörünün Notu: Galerilerde sadece Instagram fotoğrafı çekilmek için tablolara bakan yüzeysel kitleyi arkamızda bırakıyoruz. Koku sanatı, rasyonel zihni tamamen devre dışı bırakıp doğrudan ruhunuza ve çocukluk hafızanıza saldıran en asil, en görünmez sanat formudur. Gözlerinizi kapatın ve sergiyi soluyun.
