Kediler bazen uzun uzun bakmak yerine gözlerini ağır ağır kısıyor. Araştırmalar, bu küçük hareketin insan-kedi iletişiminde olumlu bir anlam taşıyabildiğini gösteriyor. Yine de her kedinin dili kendine özgü.
Bir bakış bazen fazla şey anlatır
Kedilerle yaşayanlar bilir: Bazen hiçbir şey yapmıyor gibi görünürken bile çevrelerini dikkatle izlerler. Bir de size baktıktan sonra gözlerini ağır ağır kısan, sonra yeniden açan hâlleri vardır. Bu hareket insanlara sevimli geldiği için internette sık paylaşılıyor. Fakat yalnızca hoş bir görüntü değil; insan-kedi iletişiminde nasıl bir işlevi olabileceği bilimsel olarak da araştırılmış bir davranış.
2020 yılında Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışma, kedilerin insanların yavaş göz kırpmasına benzer bir göz kısma dizisiyle karşılık verme olasılığını inceledi. Araştırmada insanın bu tür ifadesi, bazı koşullarda kedinin daha olumlu tepkiler göstermesiyle ilişkili bulundu. Bu sonuç, her göz kırpmanın aynı anlama geldiğini kanıtlamıyor ama sakin iletişim ihtimali için ilginç bir kapı açıyor.
Yavaş göz kırpma nasıl görünür?
Hareket hızlı bir refleks gibi değil. Göz kapakları yavaşça daralır, kısa bir süre kapalı veya yarı kapalı kalabilir ve sonra yeniden açılır. Kedinin yüzünün geri kalanı da çoğu zaman gevşektir. Bu sırada kulaklar geride yatmışsa, kuyruk sertçe sallanıyorsa veya beden kaçmaya hazır görünüyorsa yalnızca gözlere bakarak “mutlu” sonucuna varmak doğru olmaz.
Kedilerin beden dili tek bir işaretten ibaret değil. Kulakların konumu, kuyruk hareketi, vücut gerilimi, bulunduğu ortam ve o andaki mesafe birlikte değerlendirilir. Bir kedi sevilmek istemediğinde de gözlerini kısabilir; rahatsızlık ya da sağlık sorunları da göz davranışını değiştirebilir. Her zamankinden farklı veya tek gözde görülen belirgin kısılma veteriner değerlendirmesi gerektirebilir.

İnsan da aynı dili deneyebilir mi?
Sakin bir anda kedinizle göz hizasında karşılaşırsanız ona doğrudan ve uzun süre dik dik bakmadan, gözlerinizi yavaşça kısıp yeniden açmayı deneyebilirsiniz. Sonra ona alan bırakın. Yaklaşmak, uzaklaşmak ya da olduğu yerde kalmak onun seçimi olsun. Çalışmanın dikkat çekici noktalarından biri, yavaş göz kırpmanın yabancı bir insanla etkileşimde de olumlu sonuçlarla ilişkili olabilmesiydi.
Bunu mutlaka sonuç verecek bir numara gibi görmemek gerekiyor. Her kedinin geçmişi, mizacı ve sosyal iletişim biçimi farklı. İnsanların sık yaptığı hata, küçük bir olumlu işareti hemen daha fazla temas izni saymak. Oysa kedinin sınırlarına saygı duymak, herhangi bir tekniğin etkisinden daha önemli.
Sevgi bazen sessiz kalabilmektir
Kediniz yanınıza gelip kıvrıldığında her an onu kucağınıza almak zorunda değilsiniz. Bazen yan yana durmak, ortamı sakin tutmak ve onun seçtiği mesafeyi kabul etmek daha iyi bir iletişim biçimi. Yavaş göz kırpma da bu sessiz anlaşmanın küçük parçalarından biri olabilir. İnsan için kolay, kedi içinse baskı içermeyen bir jest olması güzel tarafı.
Birlikte yaşamanın en iyi anları her zaman hareketli oyunlar ya da sevimli videolar değil. Pencere önünde paylaşılan sessiz bir öğleden sonra, ağır ağır açılıp kapanan gözler ve hiçbir şeyin aceleye getirilmediği birkaç dakika da yakınlık yaratabilir. Kedinizin size anlattıklarını duymak için bazen biraz daha az konuşmak yeterlidir. Kedinizin size bakarken verdiği işaretleri birkaç güne yayarak izlemek, tek bir sevimli anı fazla yorumlamaktan daha yararlı. Aynı hareketi mama isterken mi, uyumadan önce mi, yoksa sakin bir karşılaşmada mı yapıyor? Zamanla kurduğunuz bu gözlem, kedinizin alışkanlıklarını daha iyi tanımanıza yardımcı olur. Sessiz dilin en önemli anahtarı dikkat.





