Sanat, fotoğraf ve mimari kitaplarının arasında geçirilen bir öğleden sonra, sıradan alışverişten çok daha fazlası olabilir. Minoa Pera, Robinson Crusoe 389 ve Assouline, İstanbul’da kitapla kurulan üç ayrı ilişkiyi gösteriyor.

Bir kitabın kapağından başlayan yolculuk

İstanbul’da bazı kitapçılara belli bir kitabı almak için gidilir; bazılarından ise hiç planlanmamış bir keşifle çıkılır. Özellikle sanat, moda, tasarım ve fotoğraf yayınlarında kitap satın almak, yalnız yazarı ya da başlığı seçmek değildir. Kâğıdın dokusu, baskı kalitesi, fotoğrafların sıralanışı ve kitabın açıldığında masada kapladığı alan da deneyimin parçası olur. Dijital ekranda gördüğünüz bir görselin basılı sayfadaki karşılığı bazen hiç beklemediğiniz kadar farklıdır.

Bu yüzden İstanbul’un kitapçılarını aynı kategoride toplamak haksızlık. Bazısı geniş seçkisiyle, bazısı tarihi bir binayla, bazısı ise belirli yayın türlerini özenle bir araya getirmesiyle öne çıkıyor. Üstelik iyi bir kitapçı, şehrin ritminden kısa süreliğine ayrılıp başka bir meraka geçmenin de güzel yolu.

Minoa Pera’da kitap ve mimari yan yana

Tepebaşı’ndaki Minoa Pera, kitapları bina deneyiminin içine yerleştiriyor. Alexandre Vallaury’nin imzasını taşıyan tarihi Union Française yapısında merdivenleri, açık rafları ve farklı katları gezerken tek bir vitrinde kalmıyorsunuz. Fotoğraf, grafik tasarım, sanat ve edebiyat başlıkları arasında dolaşmak, iyi bir serginin bölümlerini izlemeye benziyor. Sonrasında oturup biraz zaman geçirmek de mümkün; burası yalnızca rafların önünde hızlıca dolaşıp çıkılacak bir dükkân değil.

Büyük görsel kitapları incelerken ilk dikkat edeceğiniz şeyin kapak olmasına izin verin, ama kararınızı yalnızca onunla vermeyin. Bir moda kitabının arşiv fotoğraflarına, bir mimari kitabının planlarına ya da bir fotoğraf monografisinin sayfa ritmine bakmak, o yayının gerçekten sizinle kalıp kalmayacağını anlatır. Bazen birkaç sayfa bütün bir seçki hakkında fikir verir.

SALT’ta okumak, Bebek’te koleksiyon yapmak

Robinson Crusoe 389’un SALT Beyoğlu ve SALT Galata içindeki varlığı, kitabevini sergi ve araştırma kültürüne bağlıyor. Sanat ve düşünce yayınlarını bu çevrede görmek, kitabı başka eserlerle konuşturan bir deneyim yaratıyor. SALT mekânlarının pazartesi kapalı olduğunu unutmayın; hafta içi bir ziyaret düşünüyorsanız programı ona göre kurmak iyi olur. Bu ayrıntı, alışverişten çok kültür gezisi gibi yaşanan bir rotanın doğal parçası.

Bebek’teki Assouline ise başka bir dünyaya açılıyor: seyahat, mimari, moda ve gastronomi üzerine hazırlanan geniş formatlı kitaplar, burada birer koleksiyon nesnesi gibi ele alınıyor. İyi seçilmiş bir fotoğraf albümü yalnız rafta durmaz; zaman zaman yeniden açılır, sohbet başlatır, başka bir seyahat için fikir verir. Değeri de tam bu tekrar tekrar dönülebilmesinde.

Eve götürülen şey yalnızca kitap değil

Bir kitabı gerçekten seçeceğiniz gün acele etmeyin. İçindekiler sayfasından sonra rastgele iki bölüm açın; fotoğrafların alt yazılarına ve baskının niteliğine bakın. İlginiz yalnız kapakta kalıyorsa o kitap muhtemelen sizin kitabınız değildir. Buna karşılık tek bir sayfa sizi uzun süre oyalıyorsa doğru yerde duruyor olabilirsiniz.

İstanbul’da kitapçı gezmenin cazibesi, birkaç yeni başlıktan fazlasını bulmakta. Bir semti, bir binayı ve kendi merakınızı aynı öğleden sonranın içine sığdırmak. Çantadan çıkarılan kitabın yıllar sonra bile o günü hatırlatması ise ayrı bir güzellik.